NIEUWEWEGENGGZENOPVANG

E.V.A. ziet nieuwe wegen voor dak- en thuislozen

Wytze Groen  en Fokko van der Ploeg zijn de initiatiefnemers van E.V.A.: Eigenaar van Vraag en Aanbod. Ze zien een toename van het aantal daklozen en vinden dat die daklozen zelf de eigenaars van hun vraag en aanbod moeten zijn, in plaats van dat hen aanbod wordt opgedrongen dat niet aansluit bij hun behoeften. Een stellingname die tot veel herkenning leidde onder de aanwezigen van het congres Samen werken aan sociale inclusie, en tot veel discussie. Bekijk ook de videoopname van de workshop over E.V.A.

‘In de maatschappelijke opvang bestaat heel veel ruimte voor verbetering, want we zien de laatste tien jaar het aantal daklozen alleen maar stijgen’, trapte Van der Ploeg af. ‘Wij vroegen ons af hoe je de maatschappelijke opvang zou regelen als er geen systemen waren maar alleen mensen in nood. Als je er dus echt kon zijn om het probleem van die persoon op te lossen, zonder met regels rekening te hoeven houden. Vanuit die gedachte zijn we begonnen met E.V.A. Geen bedrijf, geen kantoor, maar een beweging waarvoor we heel veel mensen hopen te interesseren die net als wij in de wereld van de maatschappelijke opvang actief zijn.’

Omdat Van der Ploeg en Groen begrijpen dat die systemen natuurlijk wél bestaan, hebben ze geen pasklaar antwoord op de vraag die ze zelf hebben opgeworpen, maar zijn ze op zoek naar inspiratie om samen met gelijkgestemden tot antwoorden te komen. Alle aanwezigen werden nadrukkelijk uitgenodigd om vriend van E.V.A. te worden en dat bleek iets waarin velen van hen interesse hadden. Ze raakten duidelijk een snaar bij hun publiek, dat in groten getale zijn mailadressen beschikbaar stelde.

Andere aanpak ontwikkelen

Om een beeld te schetsen van hoe het werk voor dak- en thuislozen er nu uit ziet zei Van der Ploeg: ‘We doen soms dingen voor deze mensen waarvan we vooraf al denken: “Komt dit wel goed?”. Ook wij hebben de wijsheid immers niet in pacht. Maar als iemand voor de vierde keer dakloos wordt, hebben we wel gefaald. En de verdubbeling van het aantal daklozen in de laatste tien jaar duidt erop dat we inderdaad iets niet goed doen.’ Groen vulde aan: ‘Dit betekent dat we in kaart moeten brengen waar het mis gaat, maar dat we ook een andere aanpak moeten ontwikkelen’.

Met de gedachte dat systemen in de weg zitten om hierin tot een pasklare oplossing te komen, was iedereen in de zaal het eens. Een van de aanwezigen haalde het verhaal aan van een autist die was gaan zwerven en op een gegeven moment in een kuil in het bos leefde nadat zijn ouders in het verpleeghuis waren opgenomen. Iemand die naar de normen van onze samenleving onaangepast is en daarom in geen enkel hokje past dat een adequate oplossing kan bieden. ‘Dan zou het toch prachtig zijn als iemand desnoods tot aan de burgemeester gaat vechten voor zo iemand’, zei Van der Ploeg. En ook dat was iedereen met hem eens, maar het leidde wel tot de opmerking dat dit enorm veel energie vergt, en dat je als hulpverlener niet alleen met die ene persoon te maken hebt maar ook nog met dertig andere.

Naar de krant stappen

Toch is het essentieel om er wel tot het uiterste voor zo iemand te zijn, stelde een andere aanwezige. Zij bracht een ander voorbeeld naar voren, namelijk van een meisje dat – net drie dagen achttien – door haar moeder het huis uit was gezet en was gaan zwerven. Blijkt er dan geen netwerk te bestaan rond zo’n meisje, dan ontstaat een bijna onoplosbaar probleem. ‘Dan moet je echt net zo ver gaan als nodig is om zo iemand toch uit de problemen te helpen’, zei Groen, ‘desnoods publieke aandacht voor zo’n verhaal vragen.’

Toch leidde dit wel tot de vraag of je als hulpverleners ook té klantgericht kunt zijn. Niet iedereen die dak- of thuisloos is, is per definitie een zwaar geval. Als meer adequate huisvesting beschikbaar zou zijn voor deze mensen, zou voor een groot deel van hen het probleem in de kern al opgelost zijn en zou alleen nog beperkte begeleiding nodig zijn om ook sociaal weer vaste grond onder de voeten te krijgen. Met het belang van housing first bleken Groen en Van der Ploeg het helemaal eens te zijn. ‘We hebben mensen die al twee jaar in de nachtopvang zitten en die iedere ochtend op straat gezet worden’, zei de laatste. ‘Dat kan niet de bedoeling zijn.’ Groen vulde aan: ‘En tegenover de nachtopvang zit de directeur van de woningbouwcoöperatie uit zijn raam te kijken en ziet hij die mensen iedere ochtend de straat op gaan. Die zou daar toch wakker van moeten liggen.’ Woningbouwcoöperaties kunnen zeker meer doen, erkende iemand uit de zaal, ook leegstaande kantoren geschikt maken voor huisvesting van dak- en thuislozen.

Resultaten ‘Eigenaar van Vraag en Aanbod’ (E.V.A.)
Eigenaar van Vraag en Aanbod’ (E.V.A.) heeft haar project binnen Nieuwe wegen ggz en opvang inmiddels afgerond. Lees meer over de resultaten van het project in op de deelnemerspagina van het samenwerkingsverband.

Een beweging op gang brengen

Tegen het einde van de sessie kwam nog eens de vraag naar voren hoe concreet E.V.A. nu eigenlijk is. ‘We zijn op dit moment primair een gedachtegoed om deze problematiek bespreekbaar te maken’, zei Van der Ploeg. ‘Maar we zijn wel bezig om dit te bestendigen in een organisatie met een website, om onze vindbaarheid te vergroten. De kern is echter dat het moet leiden tot een beweging waaraan zoveel mogelijk mensen zich aansluiten. Samen kunnen we meer bereiken.’

Zeker waar, stelde een van de aanwezigen, al moeten we toch ook niet denken dat we als individuen helemaal machteloos zijn. Ze bracht het verhaal naar voren van een man die na veel omwegen weer een woning had. Hij wilde graag deelnemen aan dagbesteding, maar zijn hond – heel belangrijk voor hem – mocht daar niet naar binnen en mag ook niet mee in de taxi. ‘Het koste eindeloze gesprekken bij wel vijftien instanties om dit tóch geregeld te krijgen, maar dat is uiteindelijk wel gelukt’, zei ze. Van der Ploeg reageerde enthousiast: ‘Dit is het perfecte voorbeeld van wat wij bedoelen. We gaan niet morgen het probleem van huisvesting oplossen, zo realistisch zijn we heus wel. Maar als we allemaal dit soort successen weten te boeken, kunnen we wel een beweging op gang brengen.’

Door: Frank van Wijck

Meer weten


Geplaatst op: 18 april 2018
Laatst gewijzigd op: 12 juni 2018