NIEUWEWEGENGGZENOPVANG

Nieuwe vormen van ondersteuning en bekostiging in Zuid-Limburg

Op donderdag 14 september 2017 vond de masterclass over Duurzame financiering plaats. Vier samenwerkingsinitiatieven van het programma Nieuwe wegen ggz en opvang presenteerden welke financiering zij hebben gevonden, naar welke duurzame financiering zij op zoek zijn en hoe en met wie zij dit doen. Paul Schefman – Voorzitter raad van bestuur LEVANTOgroep, Maud Renders – Strategisch beleidsadviseur Sociaal Domein gemeente Brunssum, Ralf Stoffels – Manager CMWW en Esmé Kock – medewerker team change LEVANTOgroep gaven een presentatie over nieuwe vormen van ondersteuning en bekostiging in Zuid-Limburg.

Samenwerking en co-creatie staan voorop, de schotten in het aanbod en in de financiering daarvan moeten worden geslecht.

In Zuid-Limburg wordt veel geëxperimenteerd op het gebied van zorg. De kern is steeds triple aim: het bevorderen van de positieve gezondheid, de burgers toegevoegde waarde bieden en kosten besparen. Samenwerking en co-creatie staan voorop, de schotten in het aanbod en in de financiering daarvan moeten worden geslecht. Concurrentie is dus niet het uitgangspunt. Bovendien gaat het niet om de continuïteit van de individuele aanbieder, maar om de vraag of de maatschappelijke opdracht wordt uitgevoerd, op zodanige wijze dat de cliënt eigen regie ervaart. Hierbij is wel belangrijk dat de medewerkers continuïteit wordt geboden, maar dit hoeft niet perse continuïteit binnen dezelfde organisatie te zijn.

Aanzet tot samenwerking door middel van duurzame financiering

Vóór 2015 was hier geen sprake van, de wereld zag er voor de zorg en welzijnsorganisaties echt anders uit dan nu. Incidenteel was wel sprake van samenwerking, maar de zorgaanbieders werkten toch vooral vanuit de indicatie bij de klanten thuis om hen zorg te verlenen. Er werd uitgegaan van problematiek en zorg werd alleen verleend als er een juiste indicatie was afgegeven. De indicatie werd gesteld op basis van diagnostiek en niet via dialoog. Veel papierwerk voor een afgemeten aantal uren. De toekenning van een indicatie werd soms voor jaren afgegeven waardoor de prikkel om zorg anders in te zetten onvoldoende werd gestimuleerd.

Met de transitie van zorgtaken naar de gemeente van 2015 besloot de gemeente Brunssum om dit anders aan te pakken. Ze besloten om de zorgaanbieders niet langer ieder afzonderlijk te financieren, maar op basis van lumpsum financiering. Brunssum startte met het inkopen en sturen op resultaat voor de cliënt. Dit betekent dat niet is gekozen voor een bestuurlijke, maar voor een inhoudelijke aanbesteding. Kernbegrippen hierbij zijn: duurzame zorg, vertrouwen, partnerschap, meerjaren contracten. Het uitgangspunt is transformeren. Niet alleen kijken naar hoe de zorg slimmer kan worden georganiseerd, maar ook de verbintenis leggen met participatie en werk. Belangrijk is dat de zorg iedereen bereikt die deze nodig heeft, ook de zorgmijders.

Aanbieders konden inschrijven op de aanbesteding voor de segmenten ouderenzorg, verstandelijk gehandicaptenzorg en GGZ. Samen met Cicero en Radar werd LEVANTOgroep de aanbesteding gegund voor het segment GGZ en daarbij betrokken zij als onderaannemer Meander en Oase. Deze opzet bevordert tot samenwerking.

Behoefte van de klant

De gemeente monitort of de geleverde zorg leidt tot tevredenheid van de burgers, door middel van het voeren van nazorg gesprekken. Daarnaast zet de gemeente maatwerkers in die het eerste contact hebben met burgers en een beschikking zorg afgeven indien nodig. Deze beschikking is niet gebaseerd op uren of product maar is een akkoord voor de zorgpartners om de zorg en ondersteuningsvraag actief op te pakken.

De lumpsum financiering geeft zorgaanbieders meer mogelijkheden om de zorg in te vullen op basis van de behoefte van de klant. Een van de eisen van de aanbesteding was het terugbrengen van afhankelijkheid en vergroten van de zelfredzaamheid. Dit brengt de zorgaanbieders dichter bij het voorliggende veld. Door toeleiding naar het voorliggende veld en de inzet van informele zorg wordt er steeds efficiënter gewerkt.

Inloopvoorziening als basis

Cruciaal hierin was de opzet van een brede inloopvoorziening in Brunssum waarin de zorgaanbieders en welzijnsorganisatie intensief samenwerken. De inloop is de plaats bij uitstek om mensen tot meer eigen regie te brengen. Met ondersteuning van In voor zorg! om hier praktisch invulling aan te geven.

De praktijk van 2014 was dat nog schotten bestonden tussen de GGZ-inloop, de zorgaanbieders en het welzijnswerk . Niet alleen schotten tussen de organisaties, maar ook tussen afdelingen. Welzijnswerk bijvoorbeeld had afzonderlijke financieringen voor de diverse doelgroepen die het bediende. Ook was sprake van meerdere zorgaanbieders, die ieder zelfstandig contracten hadden met de zorgkantoren, en er was een grote GGZ-aanbieder die op alle fronten van de GGZ-zorg actief was.

Met de lumpsum financiering voor de zorgaanbieders en een aparte lumpsum financiering voor welzijn per 2015, werd ervoor gekozen te gaan werken met een beperkt aantal partners. Daarnaast werd de inloop niet meer bij de GGZ-aanbieder belegd maar werd naar voren gehaald, bij het welzijnswerk. Ook is er een zelfstandige integraal team opgezet met als uitgangspunt dat het niet uitmaakt welke partij de cliënt begeleidt, maar dat de cliënt de begeleiding krijgt die bij zijn situatie past. De focus van de GGZ-instellingen kwam puur te liggen op behandeling. In de huidige situatie werken het welzijnswerk, de zorgaanbieders en de gemeente samen in het Zelfstandig Integraal Team, waarbij gekeken wordt naar maatwerkoplossingen voor de zorgvrager, geïndiceerde zorg waar nodig en een algemene voorzieningen en/of  dienst  in de eerste en nulde lijn waar mogelijk.

Vergaande vernieuwing in Heerlen

Gemeente Heerlen gaat nog een stap verder in deze nieuwe ontwikkeling binnen de zorg.  De gemeente zag gebeuren dat de Wmo een breed gebied zou gaan bestrijken en besloot dat als antwoord hierop een nieuw model moest worden gecreëerd waarin de cliënt centraal staat, de ondersteuning eenvoudiger wordt gemaakt en waarin eigen regie en co-creatie leidende termen zijn. Ze wilde optimale integrale Wmo-ondersteuning voor alle burgers die dat nodig hebben, zonder schotten, onnodige indicaties en aansluitend bij de zorg- en ondersteuningsvraag van de burger.

Om dit te realiseren zijn 8 zorgaanbieders gaan samenwerken in de coöperatie STAND-BY!. Via deze coöperatie leveren de deelnemende organisaties zorg en ondersteuning passend bij de vraag en wens van de burger. Deze vorm van samenwerking gaat marktwerking en concurrentie tegen.  Het afzonderlijke aanbod is niet meer leidend, waardoor de cliënt gerichter ondersteund kan worden bij zijn vraag. Hierdoor worden de schotten tussen de deelnemende organisaties echt afgebroken en krijgen professionals meer ruimte om te doen wat nodig is.

Pilot

De coöperatie is gestart met een pilot in één wijk van de gemeente. Die liet een zo positief resultaat zien dat de gemeente al snel besloot tot een Europese aanbesteding voor de hele gemeente op basis van dezelfde uitgangspunten.

De coöperatie krijgt een jaarlijks bedrag om ondersteuningszaken te regelen. De professionals krijgen het vertrouwen en de ruimte om vanuit hun deskundigheid en betrokkenheid samen met de burger te regelen wat nodig is. Er wordt niet meer betaald per geleverd uur per cliënt, maar op basis van gerealiseerde resultaten.

Zo ontstond één structuur die de zorg kreeg voor 2.500 mensen in Heerlen. De organisaties worden ingezet op basis van de vraag van de cliënt. De vraag welke aanbieder wordt ingezet is hieraan ondergeschikt. De cliënten komen binnen via het sociale buurtteam, zij zijn ook onderdeel van de coöperatie. Eerst wordt gekeken wat in het informele circuit mogelijk is, alvorens zorg wordt ingezet. STAND-BY! Is een algemene voorziening, dus voor de burger is geen sprake van een eigen bijdrage.

Het plan is om per 1 januari 2019 de stap te maken van lumpsum financiering naar populatiebekostiging volgens het Bostonmodel. Op dit moment worden de data verzameld als basis om via big data analyse te komen tot een fundament daarvoor.

Verslag door: Frank van Wijck

Meer weten


Geplaatst op: 26 september 2017
Laatst gewijzigd op: 26 september 2017