NIEUWEWEGENGGZENOPVANG

Werkbezoek Ministerie van VWS: PsyNet faciliteert klant en netwerk van zorg en hulp

Op 21 september brachten vertegenwoordigers van het ministerie van VWS een werkbezoek aan PsyNet in Utrecht. Het werkbezoek ging vooraf aan een reguliere evaluatie van het programma Nieuwe wegen ggz en opvang. PsyNet is een van de samenwerkingsinitiatieven die door het programma worden ondersteund. Het werkbezoek vond plaats in Lunetten, één van de vier proeftuinen van de EPA taskforce in Utrecht en op zijn beurt ook weer een samenwerkingspartner van PsyNet.

Rina Beers

Het aanjaagprogramma Nieuwe wegen ggz en opvang van het ministerie van VWS komt ten goede aan de mensen om wie het gaat, trapte Rina Beers, werkzaam bij Federatie Opvang en voorzitter van de stuurgroep van Nieuwe wegen ggz en opvang, af. Het werkbezoek bracht een kleurrijk gezelschap bij elkaar. Naast vier mensen van VWS en vier vanuit het programma Nieuwe wegen ggz en opvang, waren aanwezig nog eens drie mensen die als hulpverlener gebruik maken van PsyNet en een man uit ‘jullie doelgroep’, zo stelde hij zich voor. Elisabeth Vonk en andere gebruikers van PsyNet, vertelden.

Elisabeth Vonk
PsyNet is geboren vanuit de behoefte van zowel klanten als hulpverleners.

Vonk - PsyNet

PsyNet is geboren vanuit de behoefte van zowel klanten als hulpverleners, vertelde Vonk, die als maatschappelijk werker 10 jaar in de crisisopvang werkte. Omdat de klant bij iedere nieuwe hulpverlener, bij iedere nieuwe hulpvraag of opname weer opnieuw zijn verhaal moest vertellen. Medicijngebruik, geschiedenis van hulp en zorg, eerdere opnames bijvoorbeeld. Dat was heel vervelend voor de klant, maar ook voor de hulpverlener. Het was elke keer weer veel werk om opnieuw te beginnen met het vastleggen van een verhaal.

Zorg op alle levensterreinen

Met PsyNet is er een digitaal platform geboren waarmee de zorg op alle levensterreinen in kaart kan worden gebracht en bovendien op elkaar kan worden afgestemd. Maar: het is de klant die bepaalt wie er op mogen, wie met elkaar kunnen praten, wie de informatie mogen inzien en welke informatie dat dan is. Voor een mantelzorgende buurvrouw kan het bijvoorbeeld belangrijk zijn om snel alarm te slaan als er iets mis gaat met de buurman, maar het kunnen inzien van de medische geschiedenis is dan wat minder opportuun.

Psynet is niet zomaar een digitaal hulpmiddel. Psynet staat voor een fundamenteel andere benadering van zorg. Een die daadwerkelijk de patiënt/cliënt/burger/klant/mens (vanaf hier spreken we over ‘klant’) centraal zet. Niet alleen in woorden, maar doordat de klant ook echt aan het roer staat van zijn eigen digitale omgeving. De regie heeft.

Iedereen kan door de klant worden aangesloten: de fysiotherapeut, een diëtist, de buurvrouw, de contactpersoon bij het Leger des Heils of gewoon een goede vriend. Dat is overigens een groot verschil met veel andere, vergelijkbare systemen of platforms: daar zijn het alleen de aangesloten organisaties die erop ‘mogen’. Maar dat past natuurlijk niet bij het uitgangspunt dat de klant de regie moet kunnen voeren.

De handen ineen

De aanleiding dat 3 jaar geleden Altrecht, Buurtteam Sociaal, gemeente Utrecht, Huisartsen Utrecht Stad, UMC Utrecht Hersencentrum en Lister de handen ineen sloegen, was om de verschillende zorg- en hulpstromen op elkaar en op de klant af te stemmen. Een klant kon bijvoorbeeld vier verschillende behandelplannen hebben met vier verschillende doelen. Door het behandelplan in PsyNet te zetten, is het in te zien door een andere zorgverlener en is de kans dat deze zorgverlener zijn plan op de andere afstemt, groter. Het beste is natuurlijk als zorgverleners met elkaar contact hebben en samen hun zorg op de klant afstemmen.

Belangrijkste, benadrukte Vonk keer op keer, is dat de klant de regie heeft over zijn zorg. We spreken dan ook niet langer van ketenzorg, maar van netwerkzorg: de zorg-/hulpverleners vormen een netwerk om de klant heen. De hulpvraag van de klant bepaalt wie hij van de hulpverleners inschakelt. En: als het goed is ervaart de klant meer eigenaarschap over zijn hulpbehoefte. De klant bepaalt zijn doelen en de hulpverlener sluit daarop aan. Dat is overigens een belangrijke reden waarom een project als dit niet meteen een vliegende start maakt: de klant moet er aan toe zijn, die moet je het niet willen opleggen. Dan ga je voorbij aan het feit dat regie nemen en iets opgelegd krijgen, niet samengaan. De fundamentele kanteling in de zorg kost dus tijd.

Beveiligde omgeving

Klanten gebruiken PsyNet niet allemaal hetzelfde. Maar dat is geen probleem, iedere klant is immers anders en heeft andere behoeften. Sommige mensen zetten hun levensverhaal erin. Een ander gebruikt het alleen om contact met zijn hulpverleners te onderhouden. En weer een ander upload alle ontslagbrieven, verwijzingen en andere belangrijke papieren. Of wat te denken van de klant met maar één zorgverlener, een psychiater. Ook voor haar heeft PsyNet voordelen, vertelt Vonk. De beveiligde omgeving zorgt ervoor dat al haar informatie opgesloten licht achter een digitale deur. Dat voelt voor haar een stuk prettiger dan een papieren dossier in een kast.

cliënt PsyNet

De klant die vandaag aanwezig is, zet er zijn gedichten in. Als hij het deelt op Facebook waardeert niet iedereen de inhoud. Op PsyNet kan hij het kwijt; daar heeft hij immers de regie. Deze klant heeft ook zijn vriendin op het platform aangehaakt. Als er iets met hem gebeurt, kan zij onmiddellijk hulp inschakelen. Hij vindt het bovendien fijn dat alle informatie over hem geordend is op PsyNet. Dat hoeft hij zelf niet meer te doen.

De klant leest voor de aanwezigen één van zijn gedichten voor. Lees het gedicht: Een stem

De klant bepaalt dus wie met wie kan communiceren op PsyNet. Een voorbeeld. Met een van de klanten van Vonk ging het al een tijdlang goed. Toen zij op een gegeven moment verkouden werd en er slechter van ging slapen, raakte zij gealarmeerd. Goed slapen is essentieel voor haar. Van de drogisterijmiddelen die zij wilde gebruiken om haar verkoudheid te bestrijden, wist zij niet of ze die kon combineren met de voorgeschreven medicijnen. Zij stelde via PsyNet een vraag en zowel haar maatschappelijk werker als haar psychiater reageerden. Het bleek voor haar prettig en geruststellend dat er zo snel een reactie kwam. Ook mensen met een bijna-slapend account kunnen dus veel baat hebben bij PsyNet.

Eigenaarschap ontwikkelen

Er zijn inmiddels 77 netwerken bij PsyNet actief. Dat aantal kan en moet nog fors groeien. Het eigenaarschap ontwikkelen bij alle lagen gebruikers een continue bron van zorg. Iedereen, inclusief klanten, bedenken voor andere deelnemers in hun netwerk waarom ze niet met PsyNet kunnen werken. De klant denkt dat de huisarts er te druk voor is. De maatschappelijk werker denkt dat de klant het eng vindt, etcetera.

De andere aanwezige hulpverleners lichten toe hoe de beren op de weg er in de praktijk uitzien.

  • De POH GGZ-er vertelt dat voor huisartsen ‘tijd’ een belemmerende factor is om van PsyNet gebruik te maken. Er in investeren scheelt zeker tijd voor het netwerk op de iets langere termijn, maar voor de huisarts kost het tijd extra op de korte termijn. Wellicht kan ‘copy paste’ van HIS naar PsyNet dat verhelpen, oppert een van de aanwezigen.
  • De teamleider van GGZ in de Wijk Lunetten vertelt ook dat de behandelaren vaak te druk zijn voor een extra handeling richting PsyNet. Daar hikt de groei van het platform wel een beetje tegenaan. Meer dan bij de klanten. Hij pleit dan ook voor stevig inzetten op klanten; dan volgen de hulpverleners vanzelf wel. Hij doet de suggestie dat Elisabeth Vonk wellicht voorlichting kan komen geven voor hun klanten. Op een vraag van een van de aanwezigen waarom zij PsyNet niet gewoon centraal doorvoeren, antwoordt hij dat je daarmee voorbij gaat aan de regie van de klant; die moet de meerwaarde zien, die moet zijn regie hierin pakken. De teamleider maakt daarnaast de opmerking dat er een tendens is bij de overheid en de zorgverzekeraar om de wijken alweer te vergroten naar wel 40.000 mensen. De grootte van Utrecht Centraal is 12.000 mensen. Ideaal is wellicht 20.000. Met een hoger aantal mensen raak je sommigen al snel uit het zicht. Niet doen dus, adviseert hij. Je moet aansluiten op initiateven in de wijk. Niet te veel focussen op grootschalige zorginitiatieven, maar op de mantelzorger en die ondersteunen. De zorgverleners vinden elkaar uiteindelijk wel, zegt hij. Maar de mantelzorgers hebben ondersteuning nodig.
  • De hulpverlener van het buurtteam Sociaal vertelt een anekdote over PsyNet. Als hulpverlener ben je snel geneigd om doelstellingen van klanten in te vullen, vertelt hij. Zo dacht hij van een bepaalde klant heel lang dat een zinvolle dagbesteding zijn voornaamste doelstelling was. Daar waren zijn inspanningen dan ook op gericht. Toen hij aan de hand van PsyNet met de klant nog eens wat vragen doornam, bleek dat niet dagbesteding, maar zijn gezondheid het allerbelangrijkste was. Een Eyeopener voor deze hulpverlener. Voor hem reden om contact op te nemen met de POH.

Systematisch inzetten

Dat laatste nu laat zien hoe PsyNet bijdraagt aan een fundamenteel andere manier van zorg verlenen; het moet immers de klant zijn die zijn doelstellingen bepaalt, niet de zorgverlener. Door PsyNet systematisch in te zetten, draait het echter echt om de klant en zijn behoeften.

Het goede nieuws is dat er de nodige ontwikkelingen zijn die positief stemmen.

  • Er is sprake van opschaling binnen de gemeente Utrecht doordat Steunpunt GGZ Crisiskaart voor de digitalisering van hun crisiskaart de hulp van PsyNet hebben ingeschakeld.
  • Er is landelijke interesse voor PsyNet; vanuit Machteld Hubers Positieve Gezondheids-beweging, vanuit PsychoseNet en vanuit Proeftuin De Nieuwe GGZ.
  • Er zijn focusgroepen om de eigen-regiegedachte verder uit te werken.

Van klanten komen de nodige verzoeken om uitbreiding van het platform. Smileys om aan te geven hoe iemand zich voelt; een grafische weergave van de vorderingen rond persoonlijke doelstellingen; maar Vonk weet inmiddels dat ze in PsyNet niet te veel opties en mogelijkheden moet bieden. Dat belemmert mensen om er aan te beginnen. Klant én hulpverlener. En dat is wel wat moet gebeuren: gewoon beginnen. Wie eenmaal begint en wegwijs is, is razend enthousiast.

Verslag door: Ellen Kleverlaan

Meer weten


Geplaatst op: 4 oktober 2017
Laatst gewijzigd op: 10 oktober 2017